İnsanlığın Uzaya İlk Adımı: Yuri Gagarin

“Tanıdığım ve tanımadığım dostlar, yurttaşlarım, tüm dünyanın insanları! Az sonra güçlü bir Sovyet füzesi beni uzayın derinliklerine taşıyacak. Size söylemek isterim ki, şu anda tüm hayatım tek bir an gibi gözlerimin önünde. Benden beklenen şeyi yapmak için gereken gücü bulacağımı hissediyorum.”
Bu sözler, 12 Nisan 1961 Çarşamba günü, bir marangoz ve çiftinin çocuğu tarafından, insanlık adına uzaya çıkmadan hemen önce söylendi. Bu sözleri söyleyebilme şansına ilk o sahip oldu. Sovyetler Birliği’nin başarıyla yürüttüğü Vostok uzay programının en şanslı ismiydi o kişi. İnsanlık tarihinin akışını, geleceğini değiştiren o günün kahramanı Yuri Gagarin’i ve o özel günü birlikte hatırlayalım.
*
Bundan 87 yıl önce Sovyetler’in Kluşino köyünde 1934’ün baharı yeni başlıyordu. 9 Mart günü, baba Aleksey Gagarin ve anne Anna Gagarin’in kolektif çiftlikte çalışan ailesine, Yuri Alekseyeviç Gagarin isimli bir çocuk katıldı. Baba Aleksey bir marangoz, annesi Anna ise bir çiftçiydi. Dört çocuklu bu güzel ailenin zor günleri, maalesef çok uzak değildi. 1941’de köyleri Kluşino, Naziler tarafından işgal edildiğinde, evlerini terk etmek zorunda kaldılar. Savaşın ortasında kendilerine yaptıkları ev 9 metrelik, kilden bir sığınaktı. Yuri’nin okulundaki ilk yılları da bundan farksızdı. Naziler köyle birlikte küçük Gagarin’in okulunu da yakmış, iki ağabeyini de esir alarak Polonya’daki toplama kamplarına götürmüşlerdi.
Tam 21 ay sonra, Kızıl Ordu bölgeden Nazi pisliğini temizlemiş ve halk evlerine dönmeye başlamıştı. Gagarin ailesi de bu sırada sığındığı kilden sığınağı terk ederek evlerine dönebilmişti. Yuri, eğitimine kaldığı yerden Gzhatsk (Gjastk) kentinde devam etmişti. Hem de, yıllar sonra bu kente “Gagarin” isminin verileceğinden bihaber…
Gagarin 1955 yılına kadar, önce bir dökümhanede çıraklık yaptı. 1955 yılında teknik okulunu bitirdikten sonra, Kızıl Ordu’ya katılmak için Chkalov Hava Kuvvetleri Pilot Okulu’na gitti.
*
Sovyetler Birliği, bilindiği üzere sanattan eğitime, spordan sağlığa ve hatta bilimin en zirve noktasına kadar çalışmış, üretmiş ve insanlığa yön vermiştir. Gagarin’in savaş pilotu olduğu bu sırada tarihe ve bizzat Gagarin’in hayatına yön verecek bir başka proje yine Sovyetler Birliği’nce yürütülüyordu. Vostok uzay programı… Programı yürüten Sovyet mühendislerinin önderliğini Sergei Korolev ve Kerim Kerimov yapıyordu. Sovyetler programın ilk uçuşu için, dünyanın yörüngesinde ilk kez gezecek ve uzaya ilk kez çıkacak olan uzay aracığının komutasına geçecek bir kahraman aradı. Yoğun ve sert şartlarda gerçekleştirilen araştırma ve eleme sürecinden başarıyla çıkan Yuri, uzaya giden ilk insan olmak için oradaydı.
Bir Sovyet Hava Kuvvetleri doktoru tercihlerinin sebebini şöyle açıklıyordu:
“Yuri Gagarin, mütevazı, mizahı müstehcenleştiğinde utandırıyor; zekasının ileri derecede gelişmiş olduğu belli; hafızası harika. Çevresine karşı keskin ve çok yönlü dikkati onu meslektaşlarından ayırıyor; hayal gücü iyi gelişmiş; tepkileri hızlı; azimli, faaliyetleri ve eğitim egzersizleri için kendisini özenle hazırlıyor, gök mekaniği ve matematiğinin üstesinden kolaylıkla geliyor ve yüksek matematikle başarılı. Kendini haklı görürse bakış açısını savunmak zorunda kaldığında kısıtlı hissetmiyor, hayatın değerini birçok arkadaşından daha iyi anladığını gösteriyor.”
Yine uçuş için Gagarin’in seçilmesi yönünde oy veren kozmonotlardan biri olan Yevgeny Khrunov, Gagarin’in keskin kişiliğini överken, spora düşkünlüğü sayesinde vücudunu her daim her şey için hazır tutmasının onu diğerlerinden ayıran özelliklerden biri olduğunu söylüyordu.
*
Yuri Gagarin, 27 yaşındaydı. 12 Nisan 1961 günü, o meşhur konuşmayı yaptığı sırada, Sovyet kozmonotu üsteğmen Yuri Alekseyeviç Gagarin olarak, uzaya yükselerek insanlık tarihine geçmek üzere olan kahramanın kendisiydi.
Sovyetler Birliği’ne bağlı Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ndeki Baykonur Uzay Üssü’nde saatler 06:07’yi gösteriyordu. Vostok 1 uzay aracı, Yuri Gagarin komutasında, dünyadan uzaya fırlatıldı.
Fırlatmadan yaklaşık iki dakika sonra Vostok’a takılı roket yakıtları tükendi ve araçtan ayrıldı.
Beş dakika sonra ise ana iticilerin yakıtları tükendi ve onlar da araçtan ayrıldı. Son iticiler ise aracı yörüngeye oturmak için ateşlendi. Saatler 06:17’yi gösterdiğinde, aracın tüm iticileri ayrıldı ve araç yörüngeye oturdu. Gagarin’in sesi şöyle duyuldu: “Uzay aracı normal çalışıyor. Vzor penceresinden dünyayı görebiliyorum. Her şey planlandığı gibi gidiyor.”
Uzaydaki yolculuk her detayıyla tüm dünyaya açıklanırken, Vostok 1’den yer küremize bakan Gagarin, şu mesajı yollamıştı: “Dünya mavi… Ne kadar harika, şaşırtıcı.”
Saatler 07.00’yi gösterdiğinde Moskova Radyosu’ndan Yuri Levitan, haberi duyurdu: Gagarin, uzaya çıktı!
*
Tüm dünyanın merakla beklediği uzay yolcuğunun son aşaması, yani iniş, 07.55’te başladı. Vostok 1, yerden 7 km uzaktayken Gagarin, fırlatma koltuğuyla aracı terk etti. Yere 2 km kala paraşütünü açtı. Uçuşun başlamasından 1 saat 48 dakika sonra Engels kentine iniş yaptı.
Vostok 1’in inişini gören iki kız öğrenci şunları söyler: “İki veya üç metre çapında dev bir toptu. Düştü, zıpladı, tekrar düştü. Yere ilk vurduğu yerde büyük bir çukur oluştu.”
Yine bir çiftçi ve kızı gökten düşen Gagarin’i görür ve şaşkınlık yaşar. Gagarin olayı şöyle anlatır: “Beni uzay elbisemle ve arkamda sürüklenen paraşütle görünce korkuyla gerilediler. Onlara “korkmayın, ben dostum yoldaşlar, uzaydan indim ve Moskova’yı aramak için bir telefona ihtiyacım var” dedim.”
Kendisine “Uzaydan mı geldin” diye soran çiftçiyeyse Gagarin “Aslında evet tam olarak da öyle” demişti.
*
Yuri Gagarin, uzaya çıkışından sonra Sovyetler Birliği Kahramanı ünvanını aldı. Tüm dünyada da bir kahraman olarak kabul gören Gagarin, resmi olarak İtalya, Almanya, Kanada, Brezilya, Japonya, Mısır, Finlandiya ve Birleşik Krallık gibi ülkelere davet edildi ve ağırlandı. 6 Kasım 1963’te albay rütbesini aldı. Yıldız Kenti Kozmonot Eğitim Üssü’nde eğitim müdür yardımcılığı yaptı.
Gagarin, başarılarla dolu hayatını, sınıfına ve insanlığa hizmet ettiği yerde yani gökte yaşadığı bir kaza sonucunda kaybetti. 27 Mart 1968 tarihinde MiG-15 model uçağıyla rutin bir deneme sürüşü sırasında, ölümünden bugüne halen çeşitli teorilerle tartışma konusu olmaya devam eden bir şekilde aramızdan ayrıldı. Gagarin hakkında tartışmaya kapalı en önemli nokta şu ki, o, işçi sınıfının çocuğu olarak geldiği dünyadan, işçi sınıfının kahramanı olarak iki kez ayrıldı. İlkinde, uzaya çıkan ilk insan olarak tarihe geçti, ikincisinde, sınıfının insanlarına ışık tutacak bir hayat bıraktı. Hayatını insanlara, dünyaya adamış olan Gagarin gibi, insanlığı daha ileriye taşıyacak gücün sınıfımızda olduğunu biliyor, Vostok 1’in uçuşunu başlatan Gagarin cümlesini, mücadelemiz için tekrar söylüyoruz: “Haydi, gidelim!”

Buğrahan Aydın

Paylaşın