Efsanevi Sovyet fotoğrafçısı Yevgeniy Haldey

 Leyka model fotoğraf makinesiyle beraber Murmansk’tan Berlin’e savaşın 1418 gününden geçti. Haldey’in fotoğrafları savaş fotoğrafları arasında klasik oldu. Onun fotoğrafları tüm dünyada bilinir; birçok kitapta veya ansiklopedide görsel olarak kullanılır. Bu resimler arasında iki resim diğerlerine göre daha popülerdir: İlki Mayıs 1945’te çekilen ‘’Reichstag üstündeki bayrak’’ fotoğrafıdır, bu fotoğraf zaferin sembolüdür adeta; diğer fotoğraf ise Moskova’da 22 Haziranda çekilmiş ‘’Savaşın ilk günü’’ fotoğrafıdır.

Nürnberg duruşmasında maddi deliller arasında Haldey’in fotoğrafları da vardı. Haldey; savaşta Sevastopol’un kurtarılmasına, Kerç, Novorossiysk saldırılarına, Romanya, Bulgaristan, Yugoslavya, Avusturya ve Macaristan’ın kurtarılmasına tanık oldu. Haldey; Postdam konferansını, Paris konferansını ve Nürnberg duruşmasını kaydeden isimdi. Savaştan sonra sivil hayata geçen askerlerin fotoğraflarını topladığı bir galeri kurdu.

Trafik denetçizi Maşa (Mariya Filipovna Limanskaya) Haldey sayesinde Madonna’ya dönüştü. Mariya Limanskaya Sovyet Ordusuyla beraber Berlin’e girdi. 2 Mayısta Mariya Filipovna, Reichstag önündeki Brandenburg Kapıların’da hizmet veriyordu. Ünlü savaş fotoğrafçısı savaşın başında kendisine şöyle bir söz verdi: Eğer zaferi görürsem, Brandenburg Kapıları’nın fotoğrafını çekeceğim. Haldey’in kendine söz verip çektiği fotoğraf şimdi zaferin sembolü. Fotoğrafta Kapı’nın önünde şarapnel parçaları ve kurşun kovanları var kapının üzerinde ise ‘’Yaşasın Sovyet Askerleri’’ yazılı bir pankart var. Tüm bu manzaranın önünde ise Brandenburg Madonna’sı olacak genç Maşa duruyordu.

Yujovka’da (şimdiki Donetsk) doğan Yevgeniy Haldey 13 Mart 1918 tarihli Yahudi pogromunda annesi ve babasını kaybetti. Bir yaşındayken göğsüne kurşun isabet etti. On üç yaşında elektrik istasyonunda çalışmaya başladı. İlk fotoğrafını 13 yaşında kendi yaptığı fotoğraf makinesiyle yaptı. On altısından beri gazeteler için fotoğrafçılık yapmaya başladı. 1939’da ‘’TASS fotoğraf kronikleri’’nde muhabir oldu. Dneprostroy’u o fotoğrafladı, Aleksey Stahanov’un işteki başarılarının röportajını o yazdı.

Bunun yanında TASS haber ajansının Büyük Vatanseverlik Savaşı esnasında deniz cephesi muhabiriydi. Savaşın 1.418 gününü Leyka kamerasıyla Murmansk’tan Berlin’e geçti (Fotoğrafçının kamerası Leyka 2014’te bir açık arttırmada 200 milyon dolara satıldı) . Uluslararası bakanların Paris’teki konferansını, Uzak Doğu’da Japonların mağlubiyetini , Postdam’da müttefiklerin liderlerinin görüşmesini, Reichstag üzerindeki kızıl bayrağı ve Almanya’nın teslim olmasını Haldey kaydetti.

1995’te, Perignan’da (Fransa) Uluslararası Fotoğraf Gazeteciliği Festivali’nde Yevgeniy Haldey dünyadaki en onurlu sanat ödülüne, ‘’Sanat ve Edebiyat Şövalyesi’’ ödülünü aldı. Yevgeniy Haldey 1997’nin 6 Ekiminde vefat etti ve Moskova’da, Kuntsevo mezarlığına gömüldü.

Paylaşın