Sovyet Halklarının Altın Demeti

Altın Demet

“SSCB halkının dostluğu” olarak da bilinen Altın Demeti anıtsal çeşmesi, mimari sanatçısı KT Topuridze, mühendis VI Klyavin ve heykeltraşlar Z. Bazhenova, AI Tenet, IM

Chaikov, ZV Ryleyeva ve VP Gavrilov tarafından yapıldı. Çeşme 1954’te resmi olarak açıldı. Projenin taslağında ismi “Ana Çeşme” iken 1953-54’teki dokümanlarda ismi “Altın Demeti” olarak geçmeye başladı. Çeşme açıldığında ise resmi isminde karar kılındı ve çeşmenin ismi “Halkın Dostluğu” olarak belirlendi. (Bazı kaynaklar hala “SSCB halkının dostluğu” ismini kullanır).Altın Demeti çeşmesi ilk bakışta boyutu ve ayrıntılı süslemesiyle insanı derinden etkileyen bir etkiye sahip. Çeşmenin havuzu ise farklı iç boyutlara sahip, büyük ekseni 81, küçük ekseni 56 metre olan, sekizgen bir yapıya sahip. Bu arada, çeşmeyi baştan sona geçen biri 170 metre ve 3.5 kilometrekare geçmiş olur.

Altın Demet



Yapının merkezinde, etrafında Sovyet halklarının dostluğunu simgeleyen,  dans eden kadınlar bulunan bir altın demeti bulunur. Demetin uzunluğu 7.4 metredir ve genel itibariyle bakırdan yapılmıştır. Çeşmenin temelinde, çiçek demetini andıran kademeli granit, yavaş yavaş koca kase biçiminde, içinde ayçiçeği ve kenevir çiçeklerini bulunduran bir demete dönüşür. Dans eden kadın figürleri ise altınla kaplanmış bronzdan yapılmıştır ve altlarında granitten bir temel bulunur.

Altın Demet



Kase şeklindeki çeşme oval bir şekle sahip olmakla beraber, çeşmenin eni, boyundan üçte bir oranında daha uzundur. Çeşmedeki demetin tam altında ise pompa görevi gören bir istasyon bulunmaktadır ve istasyonun boşluğu yeraltından çeşmenin pavilyonuna bağlıdır.


Çeşme hakkında ilginç olan başka bir şey ise cumhuriyetleri temsil eden 16 kadın heykelidir. Sovyetler Birliğinin kapsadığı cumhuriyet sayısı, çeşmenin yapıldığı tarihte 16’ya tekabül ediyordu. Fakat sonrasında 16. Karelian Cumhuriyeti de Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’ne katıldı. Rusya’yı temsil eden heykel merkezde durarak ana koridora bakar. Bu heykelin sağında ve solunda ise Ukrayna ve Belarus’u temsil eden heykeller vardır. Diğer heykeller ise 25 Şubat 1947’de yapılan özel listeye göre sıralanmıştır. Cumhuriyetler çok adil bir biçimde, nüfusa göre sıralanmıştı. Bu yüzden sıranın en arkasında duran cumhuriyetler en az nüfusa sahip olanlardır. Pavilyon’a giriş yapan biri bu yüzden ilk olarak merkezi cumhuriyetlerin heykellerini görecektir.

Altın Demet


Genç kuşaklar hangi heykelin hangi cumhuriyeti temsil ettiğini tahmin etmeye çalışırlar. Kadınların hepsinin üstünde de farklı bir ulusun milli kıyafeti bulunur. Doğru tahminleri yapabilmek için iyi bir etnografi bilgisine sahip olmak gerekir.

Estonya


Kadın heykelleri de bu bulmacayı çözme konusunda yardımcı olabilir. Çeşmede 16 farklı milletten 16 güzel kadın vardır. Biz ise sadece üçünün ismini biliyoruz. Estonyalı balerin Virve Kiple-Parsadanyan, Türkmen piyanist Gozel Annamamedova ve Gürcistanlı güzel Rodam Amirejibi.

Türkmen Kadını elinde pamuk tutuyor. Heykel için poz veren Moskova Konservatuarı öğrencisi Gozel Anna Mamedova ve daha sonra öğretmen ve tanınmış bir piyanist olmuştur.



Her bir kadın elinde çoğunlukla kendi topraklarında yetişen zirai bir bitki tutar. Aynı zamanda heykellerin ilk başta altın olması planlanmıyordu. Stalin ise bunu öğrenince şaşkınlıkla sordu: Kadınlar için yeterli altın yok mu? Bunu duyunca Beria bizzat depolardan 3.5 Kg’lık altın alabilmek için kararname oluşturdu.

Sovyet Ermenistan . Ellerinde bir salkım üzüm ve kızın başı saçın altındaki madeni paralarla geleneksel kemeri süslüyor.



Estonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti. Moskova Üniversitesinde okuyan bir öğrenci olan Virve Kiple-Parsadanyan’ın dekanın odasına çağırılmış ve yapılması planlanan heykel için poz vermesi istenmiştir. Genç kız Muhu’ya, yani Estonya’nın en büyük üçüncü adasına ait milli bir kıyafet giymesiyle göze çarpar.

Elinde buğday demeti ile RSFSC’nin temsili
Ellerde Cumhuriyet arması üzerinde de buğday. Kızın boynunda yuvarlak broş, Letonya geleneksel takısı Sakta.
Sovyet Azerbaycan, Kadının başında süslemeli ipek fular, ulusal kostüm ve elinde bir parça pamuk var.
Belaruslu kadın bir elinde keten ve diğer elinde elma tutuyor.
Özbek geleneksel başlıklı kadın elinde pamuk tutuyor.
Tacik kadını geniş kesim geleneksel elbise ve kadının elinde pamuk var.
Ukrayna, başında geleneksel çiçek tacı ve elinde buğday, üzüm, ayçiçeği tutuyor.